ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ «ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ» ΣΤΗ ΦΑΛΚΟΝΕΡΑ

Η ιστορία ενός ναυαγού

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗ

Eίδε δεκάδες ανθρώπους, λίγα μέτρα μακριά απ’ αυτόν, να τους «καταπίνουν» κύματα ύψους δέκα μέτρων και να χάνονται για πάντα. 
Έμεινε για δεκαέξι ώρες μέσα στο νερό, άλλοτε βρίζοντας και καταριώντας την τύχη του και άλλοτε παρακαλώντας τη Mεγαλόχαρη να τον βοηθήσει. 
Έπαιζε -κυριολεκτικά- γροθιές στη θάλασσα, φωνάζοντας με όση δύναμη του είχε απομείνει ότι δεν πρόκειται να τον πάρει κοντά της.

Ήταν 24 ετών, όταν έζησε την πιο συγκλονιστική εμπειρία της ζωής του. 
Eμπειρία που χάραξε την ψυχή του και σηματοδότησε ολόκληρη την ύπαρξή του. 
Eμπειρία που άφησε βαθιά, ανεξίτηλα σημάδια. Σημάδια που τον έκαναν να δει τη ζωή διαφορετικά και ν’ αναθεωρήσει τα πάντα γύρω από τον θάνατο. 
Άλλωστε, εκείνη την παγωμένη νύχτα της 7ης προς 8ης Δεκεμβρίου 1966, στο ναυάγιο του πλοίου «Hράκλειον», στην περιοχή της Φαλκονέρας, ο 70χρονος -σήμερα- Δημήτρης (Μίμης) Γεωργακάκης, από τον Πλατανιά Κυδωνίας Χανίων, ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με τον θάνατο. 
Ήταν μια γνωριμία... ζωής!

Oι φίλοι και οι γνωστοί τον αποκαλούν από τότε «Nαυαγό» και σε κάθε ευκαιρία του ζητούν να τους διηγηθεί, ξανά και ξανά, την ιστορία του ναυαγίου, νομίζοντας, αφελώς στην αρχή, κυρίως οι νεότεροι, ότι πρόκειται για παραμύθι. 
Όταν, όμως, ο «Nαυαγός» αποφασίζει να μιλήσει -και το κάνει σπάνια- τότε καταλαβαίνουν ότι θ’ ακούσουν κάτι συνταρακτικό και τρομακτικά αληθινό. 
Tο βλέμμα του αλλάζει, η φωνή του γίνεται πιο βαριά και η καρδιά του νιώθεις πως χτυπά πιο δυνατά από ποτέ, ξετυλίγοντας απ’ τα βάθη του μυαλού του το... κουφάρι του ναυαγίου. 
Aυτή είναι η ιστορία του, όπως εκείνος τη διηγήθηκε πριν από μερικά χρόνια στον γιο του -τον γράφοντα- αγνοώντας ότι το δημοσιογραφικό κασετοφωνάκι κατέγραφε τα πάντα.

H AΦHΓHΣH

«Eκατοντάδες άνθρωποι χάθηκαν άδικα εκείνη τη μέρα. Πολύ περισσότεροι απ’ όσοι δηλώθηκαν τότες στα επίσημα κιτάπια. Ντα μόνο οι γύφτοι που ήταν στο γκαράζ του πλοίου ξεπερνούσαν τους 150». Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που του ’ρχεται στο μυαλό. 
«Αλλά», λέει, «καλύτερα να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το καράβι έφευγε στις 8 το βράδυ. Εκείνη τη μέρα με το ίδιο καράβι, το «Ηράκλειον», ημερήσιο δρομολόγιο, πήγα στον Πλατανιά στο σπίτι μου, πλύθηκα, πήρα δυο αλλαξιές εσώρουχα, τότε φορούσαμε τα μακρά σώβρακα, τις φανέλες και πάω πάλι στο λιμάνι.

Έξω από το πλοίο ήταν ένας παπάς και του ’λεγε η κόρη του -ήταν δεν ήταν δέκα χρονών- ότι δεν μπαίνει στο καράβι. Με τα πολλά της αμπώχνει ο παπάς ένα παλαμίδι και του λέω εγώ: Γιάντα μωρέ χτυπάς την κοπελιά; Ποιος είσαι συ μωρέ; μου λέει. Ο Ζαχάρης ο Καλαϊτζάκης, ο παλιός λιμενάρχης -δεν ξέρω άνε ζει ακόμη- τον ρώτησε το ίδιο πράμα. Γιατί, του απαντά ο παπάς, δε θέλει να μπει μέσα στο καράβι. Και πού είναι το πρόβλημα; Να το «Φαιστός» είναι απέναντι. Πράγματι, ο παπάς πήρε την κόρη του και πήγε στο άλλο πλοίο, αγνοώντας ότι το κοριτσάκι τού είχε σώσει ουσιαστικά τη ζωή».

Τι είχε συμβεί; «Η κοπελιά φοβότανε γιατί το καράβι ήταν ολόμαυρο, μαύρη μπογιά βαμμένο και είχε μόνο μια άσπρη γραμμή. Ήταν πραγματικά σαν τάφος».

Παίρνει βαθιά ανάσα και συνεχίζει: «Μπαίνω στο καράβι, πάω να κάνω ένα μπάνιο με ζεστό νερό και μετά πάω πάνω με τους άλλους οδηγούς. Τότε ήμασταν αγαπημένοι, κάναμε παρέα. Μου λένε, Δημήτρη, θα φάμε; Θα φάμε ρε κοπέλια, απαντώ εγώ, που ήμουν ο βενιαμίν της παρέας των φορτηγατζήδων. Φάγαμε παϊδάκια, ήπιαμε ρετσίνες, τραγουδούσαμε ριζίτικα. Μια στιγμή ο Μανώλης ο Ανδρεαδάκης -Θεός σγχωρέστον- μου λέει: Πλατανιανέ, θα ’ρθεις να παίξουμε ζάρια; Εγώ στη μια τσέπη είχα δικά μου 15 χιλιάρικα, όταν εκείνη την εποχή παίρναμε 8.500 χιλιάδες μισθό. Μπερδεύτηκα, όμως, και βγάζω από την άλλη τσέπη 35 χιλιάρικα που ήταν για να πληρώσω ένα γραμμάτιο».

ΤΟ «ΚΟΥΜΑΡΙ»

«Οι οδηγοί έπαιζαν ζάρια στο πατάρι που ήταν κάτω από την τουριστική θέση και πάνω από το γκαράζ και από ’κει μπορούσαν να δουν την μπουκαπόρτα του καραβιού. Πάω στο “κουμάρι” και βλέπω ότι άλλοι καθόντουσαν πάνω σε τάκους, άλλοι πάνω σε τενεκέδες με λάδια και άλλοι πάνω σε κλούβες με πορτοκάλια. Λέω, τσούρα μου ένα χιλιάρικο· όχι, μου λένε, θα μπεις όπου σπάσει. Μπαίνω, και όση ώρα κουβεντιάζουμε την ιστορία του ναυαγίου», (όχι πάνω από δέκα λεπτά), «χάνω και τα 35 χιλιάρικα. Φεύγω, πάω να κοιμηθώ και πριν πέσω στο κρεβάτι, παίρνω να διαβάσω ένα “Ρομάντσο” της εποχής, που είχε απ’ όξω τον Ζαχαρία με τη χοντρή. Διαβάζω, διαβάζω, εγέλουνα και μου λέει ένας οδηγός: Έχασες 35 χιλιάρικα και γελάς βρε αναίσθητε; Τι να κάνω μωρέ του λέω; Το πρωί θα πάω με την όπισθεν στη Θεσσαλονίκη. 

Ξαφνικά πετώ το “Ρομάντσο” και γαέρνω με τα 15 χιλιάρικα τα δικά μου. Λέω όπου σπάσει, καθίζω κατά τύχη στον ίδιο τάκο και τους παίρνω 95 χιλιάρικα».

Αυτή η κίνηση -δηλαδή το ότι ξαναγύρισε να παίξει ζάρια- του έσωσε τη ζωή, γιατί, όπως από τότε λέει, «όσοι κοιμόντουσαν πνίγηκαν. 

«Ξέρεις», ρωτά, «τι είναι να κοιμάσαι και ξαφνικά να ξυπνήσεις και το σώμα σου να είναι οριζόντιο στο ταβάνι της καμπίνας, ενώ τελειώνει τ’ οξυγόνο; Λες, σκότωσέ με να τελειώνουμε. Θυμάμαι ότι οι αστυνομικοί ήταν αλυσοδεμένοι με τους κρατούμενους, όμως, δεν έλυσαν ούτε έναν, γιατί δεν πίστευαν ότι θα βουλιάξει το καράβι. Όσοι γλιτώσαμε ήταν γιατί το μυαλό μας δούλεψε».

«ΑΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΚΙ ΑΠΑΝΩ ΤΟΥ»

Κάνει παύση για αρκετά δευτερόλεπτα. Τα μάτια του γυαλίζουν λες και ζει πάλι την ίδια σκηνή. «Την ώρα που βάνω τα λεφτά μέσα σ’ ένα πορτοφόλι, ανοίγει η μία μπουκαπόρτα». Δεν άνοιξε όμως κανονικά», λέει, «αλλά έφυγε ολόκληρη κάτω στη θάλασσα. Με το που ανοίγει η πόρτα, φεύγουν στη θάλασσα όλοι οι γύφτοι (πάνω από 150) που ήταν στο γκαράζ κι εμείς απού μπορεί κι απάνω του. 

Εκεί που παίζαμε τα ζάρια ήταν μια σκάλα κάθετη με έξι - επτά σκαλοπάτια. Την ανεβαίνω και βρίσκομαι στην τουριστική θέση. Πιάνομαι από κάπου και θωρώ -όπως ο πεινασμένος κοιτά ένα πιάτο φαΐ- ότι υπήρχαν δυο κολόνες μέχρι την αριστερή πόρτα απ’ όπου θα μπορούσα να ’βγαινα όξω. Φτάνω τη μια κολόνα, μετά μ’ ένα σάλτο γαντζώνομαι στην άλλη και πολεμώ να φτάσω την πόρτα. Όμως, η πόρτα δεν είχε κανονικό χερούλι, παρά είχε από μέσα ένα στρογγυλό σίδερο, οξυγονοκολλημένο. Βάζω την κεφαλή μου, τα πόδια μου, τα χέρια μου, τα σκώτια μου, ούλα μου και έσπρωχνα την πόρτα. Ανοίγει η πόρτα και την ώρα που πάω να βγω, μου πιάνει το χέρι και μου το μαγκώνει. Πιέζω και βγάζω το χέρι μου. Το καράβι κυκλικά είχε κάτι καγκελάκια...».

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ

Σταματά και του ξεφεύγει ένας βαθύς αναστεναγμός... Η χροιά της φωνής του αλλάζει. Ζει ολοκληρωτικά εκείνες τις στιγμές. Παίρνει ανάσα και συνεχίζει. 

«Λέω, Γεωργακάκη ο Θεός να σου συγχωρέσει. Και βγάνω την πλάτη μου προς τον γιαλό, πιάνω το πάνω καγκελάκι και τα πόδια μου ακουμπούν στο κάτω καγκελάκι. Κάνω ένα, δύο, τρία και βουτώ στη θάλασσα. Την ώρα λοιπόν, που εγώ βρέθηκα πενήντα μέτρα μακριά, ακούγονταν εκρήξεις από το καράβι, ενώ άστραφτε ο ουρανός. Με προλαβαίνουν της σβίγας τα ρεύματα στα πόδια, ήμουν, όμως, τυχερός γιατί έκανα μια βουτιά και γλίτωσα. Χαμός. Άκουγα φωνές, βοήθεια μάνα μου πνίγομαι, έβλεπα ανθρώπους να χάνονται στα κύματα. 
Κολυμπώ, κολυμπώ, ξεφεύγω από τ’ απόνερα κι εκεί που κολυμπούσα, μετά από δυο ώρες ανταμώνουμε και ήμαστε τρεις. Μετά πέντε. 
Ποιος είσαι εσύ; Ο Δεληγιάννης, ο Μανοσουδάκης από την Αργυρούπολη, ο Κουριδάκης από τις Βουκολιές, ένα κοπέλι από τον Γαλατά, ένα άλλο από τα Σφακιά. Έχουμε μείνει επτά άτομα. Οι περισσότεροι πνίγηκαν, άλλους τους πήραν τα κύματα. 
Συνεχίζω να κολυμπώ μόνος μου, πια, αφού τα κύματα με παρασέρνουν και αρχίζει να ξημερώνει. Νιώθω στην πλάτη μου ένα βάρος και λέω, Παναγιά μου σκυλόψαρο, θα με φάει. Όμως ήταν άνθρωπος πεθαμένος. Τροζάθηκα και παθαίνω κράμπα στην αριστερή μου γάμπα. 
Συνεχίζω να κολυμπώ, άκουγα από πάνω μου αεροπλάνα, αλλά δεν μ’ έβλεπαν, αφού ήμουν κατάμαυρος από τις πίσσες.

Βασιλεύει ο ήλιος, εγώ μέσα στο νερό τόσες ώρες δε νιώθω σχεδόν καθόλου τα δεξιά μου άκρα και ξάφνου «ακούω» στην πλάτη μου ένα βάρος και γαέρνω και θωρώ, όσο μπορούσα να δω, ένα βαρέλι λάδι. Πιάνω το βαρέλι και αυτό με βοήθησε, αφού τα κύματα χτυπούσαν πάνω του. Μια δόση ακούω ένα δυνατό θόρυβο. Ηταν ένα φινλανδικό γκαζάδικο, το οποίο περνούσε 35 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο που βούλιαξε το «Ηράκλειον». Με μάζεψαν στις 5.40 το απόγευμα και κατά τύχη ένας από τους ναυτικούς ήταν Έλληνας. Με ρώτησε πώς λέγομαι και εγώ, στη ζάλη μου απάνω, του είπα Μίμης Γεωργιδάκης».

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ

Ο «Ναυαγός» μεταφέρθηκε στο Τζάνειο Νοσοκομείο στον Πειραιά. Τι είχε γίνει, όμως, στο πατρικό του σπίτι στον Πλατανιά; 

«Τότε», θυμάται ο ίδιος, «ήμασταν οι μόνοι στον Πλατανιά που είχαμε τηλέφωνο και ράδιο, μάρκας «Telefunken». Η μάνα μου -όπως μου είπαν μετά- έβαλε τυχαία εκείνο το πρωί το ράδιο και μόλις άκουσε ότι το «Ηράκλειον» βούλιαξε, έκανε τάμα στον Άι Δημήτρη να με σώσει. Ο πατέρας μου, όμως, ήταν σίγουρος, μόλις το ’μαθε στο καφενείο, ότι εγώ είχα σωθεί. Πήγε, μάλιστα, κατευθείαν στο ναυτικό γραφείο και ρώτησε τον πράκτορα ποιοι είναι οι διασωθέντες. Μόλις άκουσε το όνομα Μίμης Γεωργιδάκης, κατάλαβε ότι είχα σωθεί».

Σαράντα έξι χρόνια μετά, αν τον ρωτήσεις γιατί σώθηκε, θα σου απαντήσει μονομιάς: «Γιατί έπαιζα ζάρια». Ούτε γιατί η μάνα του τον έταξε στον Άγιο Δημήτριο, ούτε γιατί δούλεψε το μυαλό του ή γιατί ήταν τυχερός, ούτε γιατί ήταν δεινός κολυμβητής, αφού κάθε καλοκαίρι κολυμπούσε από την παραλία του Πλατανιά μέχρι το νησάκι των Αγίων Θεοδώρων. 
Σαράντα έξι χρόνια μετά, τα σημάδια στα χέρια του, στο μυαλό του και κυρίως στην ψυχή του εξακολουθούν να παραμένουν στη θέση τους, θυμίζοντας στον ίδιο ότι κάποτε «κουτούλησε» με τον θάνατο και με το πείσμα του κατάφερε τελικά να του γυρίσει την πλάτη. 

Και, αύριο τα ξημερώματα, κάποια στιγμή, θα περάσει -όπως κάθε χρόνο- από το μνημείο του ναυαγίου στο παλιό λιμάνι των Χανίων για να αποτίσει -μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας- τον δικό του φόρο τιμής στους αδικοχαμένους γνωστούς και άγνωστους εκείνης της τραγικής ιστορίας...

ΑΠΟΨΗ

Όλοι μαζί... δεν τα φάγαμε!

Όλοι μαζί τα φάγαμε; Λες; Το ερώτημα με βασανίζει, μετά την περιβόητη... ρήση Πάγκαλου, ο οποίος επιχείρησε με τρόπο πανούργο, είναι αλήθεια, να φορτώσει σε όλη την ελληνική κοινωνία τις ευθύνες για τη σημερινή εξαιρετικά δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας. 

Και με βασανίζει, διότι εδώ και χρόνια -πριν καν παραιτηθώ, τον Οκτώβριο του 1998, από το κρατικό ραδιόφωνο (ΕΡΑ Χανίων), μένοντας άνεργος για δυόμισι μήνες- είμαι οπαδός της μειοψηφούσας, ομολογουμένως, άποψης, σύμφωνα με την οποία το όνειρο της ζωής κάθε νέου ανθρώπου δεν πρέπει και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι ο διορισμός στο Δημόσιο.

Τι σχέση έχει το Δημόσιο με το «όλοι μαζί τα φάγαμε» ενδεχομένως να αναρωτηθούν ορισμένοι. Μα αν το Ελληνικό Δημόσιο δεν λειτουργούσε ως μία αντιπαραγωγική, γραφειοκρατική, αντιαναπτυξιακή «μηχανή» σοβιετικού τύπου, όπου κάθε σχετικός και κάθε άσχετος μπορούσε να βρει δουλειά γιατί «είναι δικό μας παιδί» ή γιατί «είναι παιδί των άλλων και πρέπει να το πάρουμε με το μέρος μας», δεν θα μπορούσε σήμερα ο κάθε κ. Πάγκαλος να ισχυρίζεται ότι «όλοι μαζί τα φάγαμε».

Τα επόμενα ερωτήματα προκύπτουν σχεδόν αβίαστα. Ποιοι δημιούργησαν αυτό το κοστοβόρο «τερατούργημα» που αποκαλούμε ελληνικό κράτος; Ποιοι δημιουργούσαν, επί σειρά ετών, άχρηστους Οργανισμούς και αχρείαστες Επιχειρήσεις για να διορίσουν τα παιδιά της... κλαδικής, «πράσινα» και «γαλάζια», ως επί το πλείστον;

Ποιοι αλλοτρίωσαν τα όνειρα δύο και τριών γενεών, «κατασκευάζοντας» -εγκληματική η πράξη- το... όνειρο της πρόσληψης στο Δημόσιο; Και γιατί έπραξαν, συνειδητά, όλα τα παραπάνω; Μήπως για να έχουν σε διαρκή ομηρία την... πελατεία τους; 

Η μη αποτελεσματική λειτουργία του ελληνικού κράτους ήταν... βούτηρο στο ψωμί όλων εκείνων, οι οποίοι υποτίθεται ότι εκλέγονταν για να υπηρετήσουν το συμφέρον των πολιτών. Πολιτικές καριέρες «χτίστηκαν» με βάση το ρουσφέτι και τις... διευκολύνσεις. Επάνω στον νόμο... της βολικής σιωπής. Τουλάχιστον δημόσια. Διότι κατ' ιδίαν όλοι τα γνωρίζαμε, όλοι τα κουβεντιάζαμε.

Σε αυτή τη διαδικασία είναι γνωστό και πασιφανές ότι δεν συμμετείχαν όλοι. Ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού δεν πήρε μέρος στο... πάρτι. Είτε επειδή δεν μπορούσε -η πλειοψηφία- είτε επειδή επέλεξε να ασχοληθεί με πολύ πιο ενδιαφέροντα και δημιουργικά πράγματα. Και όχι να συχνάζει σε βουλευτικά και άλλα γραφεία με την προσμονή του διορισμού.

Φέρει ευθύνη, επομένως, ένα μεγάλο τμήμα των πολιτών για τη σημερινή τραγική οικονομική κατάσταση της χώρας; Κατά την προσωπική μου άποψη, ναι. Διότι διαχρονικά επιβράβευαν στην κάλπη όλους εκείνους που δημιούργησαν ένα πελατειακό και φαύλο κράτος προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις πολιτικές τους σκοπιμότητες. Όλους εκείνους που απέφευγαν να τους δυσαρεστήσουν. Που είχαν, συνήθως, μια ευχάριστη απάντηση στην όποια ερώτηση. Έχοντας, ταυτόχρονα, τους ίδιους τους πολίτες σε... ομηρία!

Αν, βέβαια, φέρουν ευθύνη οι πολίτες, οι πολιτικοί φέρουν τη μεγάλη και κύρια ευθύνη. «Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι», άλλωστε. Πολιτικοί όπως ο κ. Πάγκαλος. Οι οποίοι είναι μέσα -τόσο μέσα που δεν πάει άλλο- στα πολιτικά πράγματα, καθώς επί σειρά ετών έχουν καθορίσει την πορεία της χώρας με τις αποφάσεις τους, τις παραλείψεις τους, τη σιωπή τους, την ανοχή και τη συνενοχή τους, που όχι μόνο δεν θα έπρεπε να ομιλούν περί ευθυνών, άλλα όφειλαν να έχουν ήδη διαπράξει πολιτικό «χαρακίρι».

Όλοι μαζί τα φάγαμε, λοιπόν; Όχι. Δεν τα φάγαμε όλοι μαζί. Τα έφαγαν, κυρίως, όλοι εκείνοι, οι οποίοι είχαν το καρπούζι και το μαχαίρι, πετώντας και μερικά... κοκαλάκια στους ψηφοφόρους τους. Ρα έφαγαν, κυρίως, όσοι κυβέρνησαν επί σειρά ετών τη χώρα και την έριξαν στα βράχια, αποδεικνύοντας στην πράξη είτε την ανικανότητά τους είτε την ικανότητά τους στην εξυπηρέτηση μεγάλων οικονομικών συμφερόντων. 

Με φοροασυλία. Με φοροαπαλλαγές, που αποτελούν για το Δημόσιο «απώλεια εσόδων ακαθόριστη», σύμφωνα με παλιότερη έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του κράτους. Με χαριστικές και άλλες -βολικές για μεγάλες εταιρείες- ρυθμίσεις. Με απαξίωση του δημόσιου πλούτου, σε πρώτη φάση, και με την εκποίησή του έναντι πινακίου φακής, σε επόμενη φάση. 

Νομίμως. Φυσικά. Και, ταυτόχρονα, με τη θέσπιση του νόμου περί ευθύνης υπουργού, που έδωσε και συνεχίζει να δίνει ασυλία σε όλους εκείνους που «βαφτίζουν» πολιτική απόφαση και πολιτική πράξη τον μαζικό -και αναξιοκρατικό, εν πολλοίς- διορισμό στον δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή το ξεπούλημα των -εσκεμμένα- απαξιωμένων «ασημικών».

ΑΠΟΨΗ

Μνημονιολογία


Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΖΑΚΗ*

Κλείδωσε η συμφωνία για την ένταξη και της Ιρλανδίας στον «μηχανισμό στήριξης». 'Αλλη μια μεγάλη επιτυχία για την ευρωζώνη και το ευρώ. Θυμηθείτε ότι μόλις πριν από λίγες εβδομάδες οι ηγέτες της Ε.Ε. και της ευρωζώνης διαβεβαίωναν ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημιούργησαν ήταν αχρείαστο. Υποτίθεται ότι το είχαν φτιάξει μόνο για να ηρεμήσουν οι αγορές.  Δεν θα το χρειάζονταν στ' αλήθεια.

Η Ιρλανδία πήγαινε περίφημα. Με τις περικοπές προϋπολογισμού και την άγρια λιτότητα που εφαρμόζεται από τις αρχές του 2009 δεν μπορεί παρά να πηγαίνουν όλα καλά. Το ίδιο και η Πορτογαλία, όπως και η Ισπανία κ.ο.κ. Να όμως που το Ευρωπαϊκό Ταμείο χρειάστηκε. Κι όχι μόνο χρειάστηκε, αλλά οι ηγέτες της ευρωζώνης, με πρώτους την κ. Μέρκελ και τον κ. Σαρκοζί, αποφάσισαν ότι το χρειάζονται επί μονίμου βάσεως και όχι προσωρινά, μέχρι το 2013, όπως προβλεπόταν αρχικά. Η εικόνα σταθερότητας και εσωτερικής συνοχής της ευρωζώνης κατέρρευσε πλέον οριστικά.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη τις λεπτομέρειες του «σχεδίου διάσωσης» που έχει αποφασιστεί στο παρασκήνιο για την Ιρλανδία. Εκτός από το συνολικό ύψος της δανειακής «βοήθειας», η οποία λέγεται ότι θα φτάσει τα 85 δισ. ευρώ, και το τοκογλυφικό επιτόκιο που θα κληθεί να πληρώσει η Ιρλανδία και θα κινείται γύρω στο 6%, δεν γνωρίζουμε τίποτε άλλο ουσιαστικό. Δεν γνωρίζουμε αν η Ιρλανδία θα υπογράψει δανειακή σύμβαση ανάλογη μ' εκείνη της Ελλάδας, ούτε αν θα κληθεί να εφαρμόσει κάποιο μνημόνιο ανάλογο με αυτό που επιβλήθηκε στη χώρα μας. Οι αρχές της ευρωζώνης τηρούν σιγή ιχθύος.

«Το μνημόνιο της συνεργασίας που θα προσδώσει νομικό καθεστώς στα 85 δισ. ευρώ του πακέτου διάσωσης που συμφωνήθηκε με την Ε.Ε. και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είναι μάλλον σίγουρο ότι δεν πρόκειται να δημοσιοποιηθεί πριν από τον προϋπολογισμό» έγραφαν οι Irish Times (30.11).

Πρόκειται για καθαρή πολιτική σκοπιμότητα. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας καταρρέει πολιτικά. Το σύνολο των κομμάτων της αντιπολίτευσης την κατηγορούν για «εθνική προδοσία» και αντιτάσσονται στην εν λόγω συμφωνία «διάσωσης» με την οποία καταργείται η εθνική κυριαρχία της Ιρλανδίας και παραδίδεται στους κομισάριους των Βρυξελών και της Ουάσιγκτον. Μαζικές διαδηλώσεις του μέχρι πρότινος στωικού ιρλανδικού λαού ανάγκασαν την κυβέρνηση να προκηρύξει άμεσες εκλογές.

Χιλιοπαιγμένα κόλπα

Όμως, πριν οδηγηθεί ο λαός στις κάλπες, η κυβέρνηση βιάζεται να περάσει τον χειρότερο προϋπολογισμό στα χρονικά, ώστε να δώσει την ευκαιρία στην επόμενη κυβέρνηση να επικαλεστεί τη «συνέχεια του κράτους» και τις «δεσμεύσεις» που προκύπτουν από τις ήδη υπάρχουσες συμφωνίες για να δρομολογήσει τον μηχανισμό επιτήρησης και κηδεμονίας. Η τακτική είναι γνωστή και χιλιοδοκιμασμένη. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης που σήμερα κατακεραυνώνουν την κυβέρνηση για «προδοσία» και διαδηλώνουν την αντίθεση τους στη συμφωνία «διάσωσης», όταν θα έρθουν στην κυβέρνηση, ξαφνικά θα θυμηθούν ότι δεν μπορούν να ανατρέψουν τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των «εταίρων» της η προηγούμενη «προδοτική» κυβέρνηση.

Επειδή όμως ακόμη και σ' αυτή τη φάση η τωρινή κυβέρνηση αδυνατεί να βρει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να περάσει τον προϋπολογισμό της, χρειάζεται τις ψήφους της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για να μην συνδυαστεί λοιπόν ο υπό ψήφιση προϋπολογισμός με την κατοχική δανειακή σύμβαση που θα κληθεί να υπογράψει η Ιρλανδία για να πάρει τη «βοήθεια», οι λεπτομέρειες του «μνημονίου συνεργασίας» που έχει συμφωνηθεί στο παρασκήνιο δεν δημοσιοποιούνται. Όπως και να έχει, η συμφωνία που επιβλήθηκε στην Ιρλανδία έχει όλα τα χαρακτηριστικά της αποικιοκρατίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ η Ιρλανδία αναγκάζεται να μπει στον μηχανισμό στήριξης για να χρηματοδοτήσει ο κρατικός προϋπολογισμός τις ιδιωτικές τράπεζες της χώρας, η Ε.Ε. και το ΔΝΤ ούτε θέλησαν ν' ακούσουν την ιρλανδική πρόταση να χρηματοδοτηθούν απευθείας οι τράπεζες για να είναι υπόλογες αυτές και να μην εκτιναχθεί το δημόσιο χρέος της χώρας.

Με τη συμφωνία των 85 δισ. ευρώ το κράτος της Ιρλανδίας δεσμεύεται αφενός να φορτωθεί ο προϋπολογισμός του το χρέος των ιδιωτικών τραπεζών τουλάχιστον για τα επόμενα 11 χρόνια και αφετέρου να παραδώσει τα κλειδιά της οικονομίας και της χώρας στους γραφειοκράτες της ευρωζώνης και του ΔΝΤ. Κατά τα άλλα, μιλάμε για «ελεύθερη αγορά».

«Πιόνια των τραπεζών» 

Αυτή ακριβώς η επιβολή καθεστώτος νεοαποικιοκρατίας υπέρ των ντόπιων και ευρωπαϊκών τραπεζών είναι που έχει εξωθήσει τον ιρλανδικό λαό σε κατάσταση εξέγερσης. Ο δημοσιογράφος των Irish Times Φίνταν Ο' Τουλ, που πρωτοστατεί στο κίνημα εναντίον της συμφωνίας, έγραψε στην εφημερίδα του (30.11) τα εξής: «Η Ιρλανδία έχασε. Η Ε.Ε. έχασε. Είμαστε και οι δύο πιόνια των ευρωπαϊκών τραπεζών και της ΕΚΤ. Αυτό δεν είναι σχέδιο βοήθειας. Είναι η μακροβιότερη απαίτηση για λύτρα της ιστορίας: Κάντε αυτό που σας λέμε και ίσως, εν ευθέτω χρόνω, να πάρετε πίσω τη χώρα σας.

Η έκταση εγκατάλειψης των ιρλανδικών εθνικών συμφερόντων γίνεται καθαρή αν κοιτάξουμε τη συμφωνία από τρεις πλευρές. Το επιτόκιο, σχεδόν στο 6%, είναι βάναυσα εκβιαστικό. Το Εθνικό Αποθεματικό Ταμείο Συντάξεων, το οποίο είναι το μόνο που μας έχει απομείνει για στρατηγικές επενδύσεις για να ανοικοδομηθεί η οικονομία μας, πρόκειται να παραδοθεί... στις τράπεζες. Η καταστροφική τραπεζική στρατηγική πρόκειται να συνεχιστεί... Και μια άγρια επίθεση στους χαμηλόμισθους εργαζόμενους με τη μορφή μιας τεράστιας μείωσης του ελάχιστου μισθού, πρόκειται να συμπεριληφθεί στη δεσμευτική συμφωνία. Αν ρωτιόταν ο ιρλανδικός λαός να δεχτεί αυτά τα μέτρα ως αξιοπρεπείς λύσεις στα δικά μας πολύ αληθινά διλήμματα θα τα ψήφιζε;

Το γεγονός ότι η απάντηση είναι ένα εμφανές "όχι" μας λέει τη σκληρή αλήθεια: η ιρλανδική δημοκρατία έχει εγκαταλειφθεί από μια κυβέρνηση ζόμπι». Προφανώς οι Ιρλανδοί δεν έχουν δημοσιογράφους τύπου Μανώλη Καψή ή Μπάμπη Παπαδημητρίου για να μάθουν τα καλά της υποδούλωσης και του προτεκτοράτου και έτσι έχουν κάθε λόγο να μάχονται για τα αληθινά τους συμφέροντα. Μόνο ο κ. Γ. Παπανδρέου βγήκε να πει καλά λόγια για τον δωσίλογο, όπως τον θεωρεί και τον κατονομάζει το σύνολο της πολιτικής και της κοινωνίας της χώρας του, τωρινό πρωθυπουργό της Ιρλανδίας. Προφανώς ανακάλυψε ότι έχουν πολλά κοινά σημεία.

Το πρώτο βήμα για τη συνολική αναδιάρθρωση

Όμως όλα αυτά δεν είναι τίποτε μπροστά στη νέα ευεργεσία που πρόκειται να δεχθεί η χώρα μας από την τρόικα. Για να συγχρονιστεί ο δικός μας μηχανισμός στήριξης με εκείνον της Ιρλανδίας, οι ηγέτες της ευρωζώνης δέχτηκαν την επιμήκυνση αποπληρωμής του δανείου των 110 δισ. ευρώ που έχουν υποσχεθεί στη χώρα μας. Χαράς ευαγγέλια για την κυβέρνηση. Αμέσως ο κ. Παπακωνσταντίνου έτρεξε να δηλώσει τα εξής:«Χθες, έγινε ένα πολύ σημαντικό βήμα για τη χώρα.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας της δανειακής σύμβασης για την Ιρλανδία, η χώρα μας πέτυχε στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης να εξεταστεί και η παράλληλη εναρμόνιση του δανειακού προγράμματος της δικής μας χώρας με αυτό της Ιρλανδίας. Με απλά λόγια, να προχωρήσει, αφού παρθούν οι αποφάσεις από τα Κοινοβούλια των υπολοίπων χωρών, σε μια δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής του δανειακού προγράμματος των 110 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Είναι μια σημαντική στιγμή, για μια σειρά από λόγους. Καταρχάς, γιατί επιβραβεύει μια προσπάθεια που έχει γίνει, γιατί δίνει μια ανάσα στη χώρα μας και δίνει ένα σήμα στις διεθνείς αγορές βιωσιμότητας της προσπάθειας αυτής που κάνουμε. Διότι όλοι γνωρίζουν και όλοι γνώριζαν σε όσες συζητήσεις έχουμε κάνει με ξένους επενδυτές και επέμεναν σε δύο πράγματα. Επέμεναν ότι πρέπει να συνεχιστεί η δημοσιονομική προσαρμογή που κάνουμε και να έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα, για να μπορέσουμε να ελέγξουμε το χρέος μας.

Επέμεναν ότι πρέπει να βάλουμε πάλι μπροστά την αναπτυξιακή διαδικασία. Και αυτό γίνεται μέσα από τις μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές. Αλλά, ταυτόχρονα, επέμεναν ότι έχουμε και ένα πρόβλημα, που είναι ότι στο τέλος αυτού του Προγράμματος υπάρχουν δύο χρόνια με εξαιρετικά υψηλές δανειακές ανάγκες και συγχρόνως ανάγκες εξόφλησης δανείου για το 2014 - 2015. Με το χθεσινό βήμα, το οποίο πρέπει τώρα να μεταφραστεί σε αποφάσεις Κοινοβουλίων, εξομαλύνεται αυτή η δύσκολη περίοδος. Και αυτό θα ανοίξει μια ώρα νωρίτερα τις διεθνείς αγορές, για να μπορέσουν οι ελληνικές τράπεζες να έχουν χρηματοδότηση, την οποία θα περάσουν στην ελληνική οικονομία, για να πάρει πάλι μπροστά η αναπτυξιακή μηχανή».

Τι να πρωτοπεί κανείς

Καταρχάς η επιμήκυνση του χρέους δεν γίνεται ποτέ ως «επιβράβευση», αλλά ως αναγνώριση της αδυναμίας του οφειλέτη να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του προς τους δανειστές. Επιμηκύνεται η αποπληρωμή ενός δανείου μόνο όταν ο δανειστής διαπιστώσει ότι ο οφειλέτης δεν μπορεί να πληρώσει και έτσι του μακραίνει το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο καλείται να καλύψει την οφειλή του. Αυτό κάνουν και οι δανειστές της χώρας.

Επιμήκυνση μνημονίου

Δεύτερο, όπως συμβαίνει με ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση που η τράπεζα του επιμηκύνει την αποπληρωμή ενός δανείου, η επιμήκυνση αυτή δεν είναι ανώδυνη ούτε δίχως επιπρόσθετο κόστος. Έτσι και στην περίπτωση της χώρας. Το ελάχιστο επιτόκιο με το οποίο συζητιέται ότι θα πρέπει να επιβαρυνθεί η Ελλάδα για να αποζημιωθούν οι δανειστές για την επιμήκυνση της αποπληρωμής του χρέους θα είναι τουλάχιστον στο ύψος του αντίστοιχου της Ιρλανδίας, δηλαδή γύρω στο 6%.

Τρίτο, η επιμήκυνση αυτή για περίπου 11χρόνια θα σημάνει και την επιμήκυνση του μνημονίου, αλλά πρωτίστως και της δανειακής σύμβασης με βάση την οποία η Ελλάδα έχει οικειοθελώς απεμπολήσει «άνευ όρων και αμετάκλητα», όπως αναφέρει το αγγλικό πρωτότυπο της σύμβασης, την εθνική της κυριαρχία. Με άλλα λόγια, θα συνεχιστεί για 6 επιπλέον χρόνια το καθεστώς της επίσημης κατοχής της χώρας από την Ε.Ε., την ΕΚΤ και το ΔΝΤ με ό,τι σημαίνει αυτό για την εκποίηση και τη μετατροπή της σε «μπανανιά».

Από πού θα τα βρουν;

Τέταρτο, η επιμήκυνση της αποπληρωμής ενός χρέους είναι πάντα η χειρότερη μορφή διακανονισμού που μπορεί να υποστεί ένας οφειλέτης. Γιατί καταλήγει πάντα να πληρώνει για μακρύτερο χρονικό διάστημα πολύ περισσότερα. Κι επειδή η χώρα δεν διαθέτει τα αναγκαία πλεονάσματα σαν οικονομία για να βρει να τα πληρώσει εξ ιδίων πόρων, θα πρέπει να δανειστεί εκ νέου και έτσι θα καταλήξει με πολύ μεγαλύτερο χρέος στο τέλος. Αυτό άλλωστε ομολογεί κι ο ίδιος ο κ. Παπακωνσταντίνου όταν λέει ότι στόχος της όλης επιμήκυνσης είναι να βγούμε στις αγορές για να δανειστούμε. Φυσικά τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ' ό,τι θέλει να τα παρουσιάζει η κυβέρνηση. Ας πάρουμε για παράδειγμα τις δανειακές ανάγκες που εκτιμά η κυβέρνηση ότι θα έχει το 2011.

(Κλικάρετε την εικόνα). 


Στον Πίνακα 1 βλέπουμε τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης όπως περιλαμβάνονται στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2011 και δίπλα τους παραθέτουμε τις εκτιμήσεις που έχουν γίνει από άλλες πηγές. Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση έχει μαγειρέψει τα στοιχεία σκόπιμα για να υποβαθμίσει τις πραγματικές δανειακές ανάγκες για το 2011, οι οποίες με έναν πρόχειρο υπολογισμό υπερβαίνουν τα 92 δισ. ευρώ από 69,4 δισ. που προϋπολογίζει η κυβέρνηση. Κι αυτά με δεδομένη την εκτίμηση του κρατικού ελλείμματος, όπως γίνεται από την κυβέρνηση.

Πού θα βρεθούν τα δάνεια αυτά; Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι η κυβέρνηση θα μπορέσει να δανειστεί τα 22 και πλέον δισ. ευρώ με βραχυπρόθεσμο δανεισμό, δηλαδή eurocommercial paper και έντοκα γραμμάτια τρίμηνης και εξάμηνης διάρκειας, πού θα βρεθούν τα υπόλοιπα 25,2 δισ. ευρώ; Από τις αγορές; Η ίδια η κυβέρνηση έχει πάψει να μιλά για έξοδο στις αγορές μέσα στο 2011. Το έχει μεταθέσει για το 2012, όταν, υποτίθεται, θα αρχίσει η ελληνική οικονομία να έχει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και το κρατικό έλλειμμα θα πλησιάζει στο 3%. Αν δεν ξέραμε την αναλγησία και την πώρωση που διακρίνει τους σημερινούς κυβερνώντες, θα λέγαμε ότι διαθέτουν πολύ χιούμορ για να λένε τέτοια ανέκδοτα.


* Ο Δ. Καζάκης είναι οικονομολόγος - αναλυτής. 


Σημείωση: το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ποντίκι» την Πέμπτη 2 Δεκεμβρίου 2010.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣτΕ

Ανοίγει ο δρόμος

για το αιολικό πάρκο

στο Αποπηγάδι

Ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία αιολικού πάρκου στο Αποπηγάδι Χανίων, καθώς, όπως έγινε γνωστό χθες, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την 1185/2010 απόφασή του, απέρριψε την αίτηση αναστολής που είχαν καταθέσει εννέα κάτοικοι της περιοχής.

Σε ανακοίνωσή της η Αιολική Μουσούρων τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι «με την απόφασή του αυτή το Δικαστήριο απέρριψε τους προβαλλόμενους από τους λιγοστούς κατοίκους ισχυρισμούς, περί δήθεν ανεπανόρθωτης βλάβης του δασικού οικοσυστήματος στην περιοχή εγκατάστασης του έργου, περί δήθεν οπτικής υποβάθμισης και εν γένει αλλοίωσης του φυσικού κάλλους του τοπίου και περί δήθεν απειλής των υπαρχόντων ειδών ορνιθοπανίδας.

Η εταιρεία μας από την έναρξη των εργασιών κατασκευής του αιολικού πάρκου και καθ’ όλη τη διάρκεια της δικαστικής διένεξης με τους αντιδρώντες στο έργο, έχει ενεργήσει σεβόμενη τον νόμο παρά τις απειλές και τις συκοφαντίες που έχουν δεχτεί οι εργαζόμενοί της από αυτούς. 

Συμμορφούμενη δε με την Προσωρινή Διαταγή που εξέδωσε το Δικαστήριο, σταμάτησε κάθε εργασία στην περιοχή μέχρι την έκδοση αποφάσεως επί της Αιτήσεως Αναστολής. 

Ευελπιστούμε ότι το ίδιο θα πράξουν και οι λιγοστοί αντιδρώντες στο έργο, μετά την απόρριψη από το ΣτΕ των αβάσιμων και παραπλανητικών ισχυρισμών τους με τους οποίους προσπάθησαν να σταματήσουν την υλοποίηση ενός νόμιμου και φιλικού για το περιβάλλον έργου. 

Καλούμε όλους τους αρμόδιους φορείς να συνδράμουν στην εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ και στην αποφυγή τυχόν αποσπασματικών και ίσως καθοδηγούμενων αντιδράσεων από εκείνους που εναντιώνονται για τους δικούς τους λόγους στο έργο».

ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ - 19/11/2010

Πού πάμε;

Tα εμπορικά καταστήματα κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Οι ακάλυπτες επιταγές «κυκλοφορούν» πλέον ως σαν τα μαρουλόφυλλα. Οι μισθοί «πετσοκομμένοι» ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, «παγωμένοι». Η αγορά στενάζει. Απολύσεις, περικοπές. Ο αριθμός των πολιτών που ζει πλέον κάτω από τα όρια της φτώχειας αυξάνεται με τρομακτικά ανησυχητικούς ρυθμούς. Ο αριθμός των συσσιτίων το ίδιο. Εσχάτως και ο αριθμός των αστέγων! 

Ολα τούτα δεν συμβαίνουν σε κάποια μακρινή χώρα. Συμβαίνουν στη χώρα μας. Στα μεγάλα αστικά κέντρα, ειδικά στο λεκανοπέδιο της Αττικής, η κατάσταση είναι δραματική. Δραματική. Το ίδιο σκηνικό, ευτυχώς όχι στην ίδια ένταση -τουλάχιστον ακόμη- παρακολουθούμε το τελευταίο διάστημα και στα Χανιά. Στα Χανιά με τα «συγκριτικά πλεονεκτήματα» του τουρισμού και των... επιδοτήσεων. Με τα πλεονεκτήματα του παππού και της γιαγιάς, του πατέρα και της μάνας στο χωριό, που «πέμπουν» πότε - πότε καμιά κότα, λίγο αρνί, μερικά αβγά, χόρτα, χοχλιούς, λαχανικά και φρούτα.

Πριν από λίγες εβδομάδες, κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης που έδωσαν στα «Χ.Ν.» οι πέντε υποψήφιοι -τότε- δήμαρχοι Χανίων τους έθεσα το εξής ερώτημα: 

«Με την εντονότατη οικονομική κρίση έχει διαμορφωθεί ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον για πολύ μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, που ζουν κάτω από τα όρια της φτώχειας. Το πρόβλημα έχει “αγγίξει” και τα Χανιά. Η ανεργία “καλπάζει”, πολλοί συμπολίτες μας αδυνατούν να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη, ο αριθμός των συσσιτίων αυξάνεται καθημερινά. Ανεξαρτήτως αρμοδιοτήτων, και με δεδομένο ότι απειλείται άμεσα η κοινωνική συνοχή και σε τοπικό επίπεδο, τι συγκεκριμένα μέτρα σκοπεύετε να πάρετε την επόμενη ημέρα για την αποτελεσματική παροχή βοήθειας στους αναξιοπαθούντες συμπολίτες μας;»

Χθες, το Φόρουμ Μεταναστών Κρήτης εξέδωσε ανακοίνωση, στην οποία τονίζει ότι στην πόλη των Χανίων έχει ανακύψει «επείγουσα ανάγκη για τον εφοδιασμό ανθρώπων με ρουχισμό, ώστε να προστατευθούν από το κρύο» και καλεί τους συμπολίτες μας να προσφέρουν σε άπορους κατοίκους της πόλης μας ανδρικά σακάκια και μπουφάν, καθώς και κουβέρτες ή sleeping bags. 

Η συλλογή των παραπάνω ειδών ρουχισμού θα γίνεται κάθε Δευτέρα και Τετάρτη, από τις 6 το απόγευμα έως τις 8 το βράδυ, στην πλατεία της Αγοράς. «Καλούμε τους Χανιώτες και τις Χανιώτισσες να ανταποκριθούν, επιδεικνύοντας την έμπρακτη αλληλεγγύη τους», επισημαίνει το Φόρουμ Μεταναστών Κρήτης.

Η περιβόητη... κοινωνική συνοχή απειλείται πλέον άμεσα. Αλλού έχει «θρουλίσει». Η κατάσταση συνεχώς χειροτερεύει. Φως στο τούνελ δεν διαφαίνεται. Ούτε καν αχτίδα φωτός. Σε αυτό το εξαιρετικά δυσμενές κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον είναι προφανές ότι σημαντικό ρόλο θα πρέπει πλέον να διαδραματίσει η Αυτοδιοίκηση. Και, ακολούθως, οι πολίτες εκείνοι που έχουν την «μπόρεση». 

Το τι θα κάνουν οι «έχοντες και κατέχοντες» πολίτες ουδείς, βέβαια, μπορεί να καθορίσει. Οι Δήμοι, ωστόσο, έχουν υποχρέωση να βγουν μπροστά. Άμεσα και καθοριστικά. Να δημιουργήσουν δομές στήριξης και κοινωνικής αλληλεγγύης. Να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τις υπάρχουσες. Να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν συγκεκριμένες δράσεις κοινωνικής πολιτικής. Να έρθουν «πρόσωπο με πρόσωπο» με το πρόβλημα. Και να θέσουν ως προτεραιότητα, όχι την επίλυσή του, καθώς αυτό αφορά κυρίως τις πολιτικές της κεντρικής εξουσίας, αλλά τη μερική έστω αντιμετώπισή του.

Με σεβασμό και αξιοπρέπεια προς τους συνανθρώπους που έχουν ανάγκη. Πολλοί εξ αυτών βρέθηκαν σε αυτό το σημείο απρόσμενα. «Ανάμεσα στους ανθρώπους που καταφεύγουν σήμερα στα δημόσια συσσίτια, εκτός από τους άστεγους και τους μετανάστες, μπορεί, πλέον, κανείς να εντοπίσει και άνεργους πτυχιούχους νεαρής ηλικίας, καθώς και απολυμένους σαραντάρηδες ή πενηντάρηδες. Ενδεικτικό για την κατάσταση στην πόλη μας είναι ότι 350 άτομα λαμβάνουν καθημερινά γεύματα από τα συσσίτια της Σπλάντζιας», τονίζει στη χθεσινή του ανακοίνωση το Φόρουμ Μεταναστών Κρήτης. 

Ετσι είναι. Κανείς πλέον δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τι του ξημερώνει. Απαιτείται, λοιπόν, ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Ένα δωμάτιο, ένα κρεβάτι, μια κουβέρτα, δυο αλλαξιές ρούχα, ένα ζεστό πιάτο φαΐ, ένα χαμόγελο, μια καλή κουβέντα. Και αυτά μπορούμε και οφείλουμε να τα προσφέρουμε σε όλους όσοι τα έχουν ανάγκη. Με αιχμή του δόρατος την Αυτοδιοίκηση. Και στα Χανιά. Το επαναλαμβάνω: και στα Χανιά. Οπωσδήποτε και στα Χανιά.

ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ - 18/11/2010

Τρομάρα μας...

Υπάρχει συνέχεια και συνέπεια στη δημόσια διοίκηση, στο κράτος; Και τι άραγε σημαίνει, επί της ουσίας, η «δημόσια δέσμευση» από επίσημα χείλη;

Τα ερωτήματα αυτά ήταν τα πρώτα που μου ήρθαν στον νου, ανασκαλεύοντας, τις προάλλες, το αρχείο μου. Και αυτό διότι «έπεσα» πάνω σε παλιότερα δημοσιεύματα σχετικά με τις ζημιές που υπέστησαν οι ελαιοπαραγωγοί στο Σέλινο, από τη θεομηνία της 16ης και 17ης Φεβρουαρίου 2008. Μια θεομηνία που είχε ως κύρια χαρακτηριστικά την έντονη χιονόπτωση -το ύψος του χιονιού έφτασε μέχρι και τα 60 εκατοστά- και, στη συνέχεια, τον παγετό.  

Σχεδόν τρία χρόνια μετά, το θέμα της αποζημίωσης των πληγέντων παραμένει σε εκκρεμότητα! Πρόσφατα, άλλωστε, ο δήμαρχος Καντάνου Ευτύχης Δασκαλάκης έστειλε έγγραφο για το θέμα αυτό στη νέα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ζητώντας το αυτονόητο: την καταβολή των αποζημιώσεων.

«Ως γνωστόν, η ιδιαιτερότητα της ποικιλίας ελιάς της περιοχής μας (τσουνάτη) συνίσταται στο ότι η συγκομιδή της ολοκληρώνεται στο τέλος της άνοιξης και για τον λόγο αυτό η χιονόπτωση του Φεβρουαρίου 2008 έπληξε το μεγαλύτερο μέρος του καρπού. Επίσης, η συγκεκριμένη ποικιλία ελιάς αργεί να αποκαταστήσει την παραγωγική της ικανότητα. Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν να πληγεί σημαντικά το εισόδημα των κατοίκων της περιοχής μας, αλλά και το εισόδημα των επόμενων ετών ωσότου τα πληγέντα ελαιόδεντρα αποκατασταθούν», σημειώνει, μεταξύ άλλων, στο τελευταίο του έγγραφο ο κ. Δασκαλάκης.

Το αυτονόητο, λοιπόν. Δύσκολο πράμα σε τούτη τη χώρα. Αναφέρει χαρακτηριστικά, στο ίδιο έγγραφο, ο κ. Δασκαλάκης: «Οι προηγούμενες πολιτικές ηγεσίες του Υπουργείου αδιαφόρησαν πλήρως για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου σοβαρού προβλήματος, παρά τα έγγραφα και τις επανειλημμένες "οχλήσεις" από τον Δήμο Καντάνου. Μάλιστα, για ενάμισι και πλέον χρόνο γίναμε μάρτυρες ενός πρωτοφανούς εμπαιγμού με ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και αναβολές, με επιστέγασμα την απόφαση που πάρθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009 και με την οποία εξαιρέθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2008 από τις ενισχύσεις ΠΣΕΑ»! Επί κυβερνήσεως ΝΔ ο πρωτοφανής εμπαιγμός.

Εμπαιγμός. Και μάλιστα «πρωτοφανής». Για το αυτονόητο! Γι' αυτό το αυτονόητο είχε μιλήσει ο κ. Μιχάλης Καρχιμάκης, όταν είχε βρεθεί στα Χανιά, στις 22 Μαΐου 2010, με την ιδιότητα του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, για να κηρύξει την έναρξη των εργασιών του διήμερου συνεδρίου με θέμα «Κρητική διατροφή και υγεία», που πραγματοποιήθηκε σε ξενοδοχείο στο Καλαμάκι του Δήμου Νέας Κυδωνίας.

Στο περιθώριο των εργασιών, μιλώντας σε δημοσιογράφους και απαντώντας σε ερώτηση του γράφοντα για το συγκεκριμένο θέμα, ο κ. Καρχιμάκης παραδέχθηκε, ότι υπάρχει «δημόσια δέσμευση» για την καταβολή των αποζημιώσεων! Δημόσια δέσμευση! Αυτά ήταν τα ακριβή λόγια που χρησιμοποίησε.

Και πρόσθεσε: «Είμαστε και με τον πρόεδρο της ΓΕΣΑΣΕ κ. Γωνιωτάκη σε μια διαρκή συζήτηση, διότι υπάρχουν κάποιες τεχνικές λεπτομέρειες που προσπαθούμε να ρυθμίσουμε για να μπορέσουμε να αποζημιωθεί αυτό το κομμάτι. Αναζητούμε κάποιο τρόπο για να μπορούμε να είμαστε και συμβατοί με τη νομοθεσία, για να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε και σε αυτό. Αλλά δεν το έχουμε αφήσει. Είμαστε σε διαρκή επικοινωνία και με τον ΕΛΓΑ και με τον πρόεδρο της ΓΕΣΑΣΕ, με τον οποίο συνεχώς πιέζουμε γι’ αυτό το θέμα για να δούμε πώς θα βρούμε λύση».

Οι παραπάνω δηλώσεις του κ. Καρχιμάκη έχουν καταγραφεί σε σχετικό ρεπορτάζ στις 25 Μαΐου. Και όμως! Έξι, περίπου, μήνες μετά τίποτα δεν έχει γίνει. Η πολιτική ηγεσία του αρμόδιου Υπουργείου... ανασχηματίστηκε (με υπουργό τον κ. Σκανδαλίδη και υφυπουργό την κα Μιλένα Αποστολάκη), ο κ. Καρχιμάκης αναχώρησε για... άλλες πολιτείες, καθώς εξελέγη γραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ, η Δημοτική Αρχή του Δήμου Καντάνου επανέρχεται εγγράφως, για άλλη μία φορά, ζητώντας την ικανοποίηση ενός δίκαιου, κατά γενική ομολογία, αιτήματος, η «δημόσια δέσμευση» αποδεικνύεται, μέχρι σήμερα, δημόσια κοροϊδία και οι πληγέντες ελαιοπαραγωγοί δίνουν τον καθημερινό αγώνα της βιοπάλης.  

Δικαιολογίες περί «τεχνικών λεπτομερειών» ενδεχομένως να είναι δυνατόν να ειπωθούν ακόμη και σήμερα από επίσημα χείλη. Δεν πείθουν όμως. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ, όταν το κόμμα τους ήταν Αξιωματική Αντιπολίτευση, ζητούσαν την καταβολή της αποζημίωσης στους πληγέντες. Δεκατρείς μήνες μετά την αλλαγή διακυβέρνησης και έξι μήνες μετά τα περί «δημόσιας δέσμευσης», τα όμορφα τα λόγια τα μεγάλα -για να παραφράσω το γνωστό λαϊκό τραγούδι- ηχούν τουλάχιστον παράταιρα. Για να μην πω καμιά πιο βαριά κουβέντα.

Συμπέρασμα: ευτυχώς (sic), σε τούτη τη χώρα υπάρχει συνέχεια στη δημόσια διοίκηση. Η κοροϊδία, που «ξεκίνησε» επί ΝΔ, συνεχίζεται επί ΠΑΣΟΚ... «Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα». Τρομάρα μας...

ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ - 16/11/2010

Δημοτικές εκλογές

Tηλεγραφικά, σε τούτη τη χρονική συγκυρία, καθώς δεν έχει... κάτσει ακόμα η σκόνη, δυο λόγια μόνο για τις δημοτικές εκλογές στον Νομό Χανίων. 

1ον: Οι εκλογές τελείωσαν. Τέλος. Fine. The end.

2ον: Οι πολίτες έκαναν τις επιλογές τους, οι οποίες πρέπει να είναι -και είναι- απολύτως σεβαστές, ανεξαρτήτως κριτηρίων επιλογής των επικεφαλής και των υποψηφίων συμβούλων, για τα οποία ομολογουμένως μπορεί να γίνει πολλή συζήτηση. Και γίνεται πολλή συζήτηση.

3ον: Αντιλαμβάνομαι τυχόν πικρίες, καλό είναι, ωστόσο, να μπει ένα τέλος σε ένθεν κακείθεν κακίες, αιχμές, κ.λπ., που εκφράζονται κυρίως μέσω διαδικτύου. 

4ον: Τα όμορφα τα λόγια, περί οραμάτων και άλλων τινών, τέλος. Τώρα είναι ώρα για δουλειά. Από αυτή τη δουλειά θα κριθούν σε 3,5 χρόνια περίπου και οι Συμπολιτεύσεις και οι Αντιπολιτεύσεις. 

5ον: Με όσους δεν πήγαν να ψηφίσουν, προσωπικά δεν ασχολούμαι, δεν με αφορούν, όπως κι εκείνους δεν τους αφορούσε η εκλογική διαδικασία. Με αφορούν μόνο όσοι έχουν μάθει να επιλέγουν με βάση την υφιστάμενη πραγματικότητα. 

Επειδή όμως -αναπόφευκτα- είναι θέμα συζήτησης το υψηλό ποσοστό της αποχής, ειδικά στον δεύτερο γύρο των εκλογών σε όλη τη χώρα, αναδημοσιεύω ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο του γνωστού Χανιώτη γελοιογράφου Ανδρέα Πετρουλάκη (από το protagon.gr). Και το προσυπογράφω, εν πολλοίς...

Το κείμενο του κ. Πετρουλάκη, με τίτλο «Η πολυτέλεια της αποχής», έχει ως εξής:

«Ζουν στις γειτονιές και στα σπίτια που βρίσκονται μέσα στις δυνατότητές τους. Ίσως θα ήθελαν να μένουν αλλού, αλλά η βεντάλια των επιλογών τους είναι περιορισμένη. Ο κύκλος τους, οι φίλοι, οι σύντροφοί τους είναι αυτοί που μπορούν να έχουν, αυτοί που τους έφεραν οι συγκυρίες και η δική τους εμβέλεια - ίσως θα ήθελαν να είχαν περισσότερες ευκαιρίες να διαλέξουν αλλά δεν τους δόθηκαν, εκμεταλλεύτηκαν αυτές που είχαν. Η δουλειά τους είναι ανάλογη της τύχης και των προσόντων τους, οι περισσότεροι μάλλον θα ήθελαν να είχαν κι άλλες εναλλακτικές. Ψωνίζουν τα αγαθά που βρίσκονται μέσα στις δυνατότητές τους, αν τις υπερβούν στερούνται από αλλού - συνήθως θα ήθελαν να ψωνίζουν ό,τι τους αρέσει, αλλά δεν το κάνουν.

Ολη τους η ζωή, όλη μας η ζωή, όλη η ζωή, είναι προσαρμογή. Διαλέγεις από αυτά που σου προσφέρονται και μπορείς να έχεις. Δεν διαλέγεις από αυτά που ονειρεύεσαι ότι θα μπορούσες να έχεις, εκτός αν δημιουργήσεις τις προϋποθέσεις να τα αποκτήσεις.

Και ξαφνικά γίνεσαι ελιτιστής. Θέλεις την πραγματικότητα ξεχωριστή από την υπόλοιπη ζωή σου. Θέλεις να διαλέξεις από αυτό που δεν υπάρχει. Δεν το βρίσκεις και δεν προσαρμόζεσαι. Κάνεις αποχή. Από όλες τις επιλογές που σου δίνονται, που συνήθως είναι πολλές και κάποιες ασυνήθιστες και αντισυμβατικές, δεν σου κάνει καμία. Είναι η στιγμή της ζωής σου που δεν μοιάζει με καμία από τις υπόλοιπες, η μόνη που δίνεις στον εαυτό σου την πολυτέλεια της απομόνωσης και του αναχωρητισμού. Στην πραγματικότητα της αυταπάτης.

Δεν είναι μόνο που αρνείσαι να συμμετάσχεις σε μια συλλογική διαδικασία, η οποία είτε θέλεις είτε όχι θα παραγάγει πολιτικά αποτελέσματα, που σε αφορούν, έστω και ερήμην σου. Δεν είναι μόνο που η αποσυνάγωγη συμπεριφορά σου σε οδηγεί στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκεις, διότι στην ουσία συμμετέχεις στις εκλογές και συνδιαμορφώνεις τα ποσοστά, συνήθως υπέρ εκείνων που περισσότερο θέλεις να αποδοκιμάσεις. Δεν είναι μόνο που αν θέλεις να καταδείξεις την οργή σου απέναντι όλων μπορείς να το κάνεις με το λευκό. Περισσότερο είναι πως αρνείσαι την πραγματική ζωή σου.

Οι πολιτικοί και ο Τύπος έχουν μάθει να κολακεύουν ό,τι φοβούνται, ό,τι είναι σκοτεινό και απροσδιόριστο, ό,τι φαντάζει απειλητικό. Γι αυτό περίσσεψε αυτές τις μέρες η αποθέωση των απεχόντων. Είναι διαφορετικό όμως να προσπαθείς να ερμηνεύσεις το φαινόμενο και διαφορετικό να δικαιώνεις την πολιτική συμπεριφορά».

ΥΓ.: Σε τούτη την εφημερίδα έχουμε τσακωθεί με την... κολακεία, όπως φάνηκε ξεκάθαρα στις δημοτικές εκλογές. Παλεύουμε, δηλαδή, για να είμαστε η εξαίρεση του κανόνα. Είναι ένας δρόμος δύσκολος. Και μοναχικός. Αλλά, τελικά, όμορφος...

ΑΠΟΨΗ

Σταυροδοσία...

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗ

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου όλοι, λίγο - πολύ, γίναμε μάρτυρες περιστατικών αναφορικά με τον τρόπο επιλογής υποψηφίων δημοτικών και τοπικών συμβούλων από σημαντικό αριθμό πολιτών. Καταγράφω τις χαρακτηριστικότερες εξ αυτών, εκφράζοντας τον προβληματισμό μου για τον τρόπο που «αξιοποιούν» αρκετοί συμπολίτες μας στον Νομό Χανίων -και όχι μόνο, καθώς το φαινόμενο είναι πανελλήνιο- τη «δύναμη» της ψήφου σε ό,τι αφορά τη σταυροδοσία...

(Οι κοινωνικές... συναναστροφές)

- Ποιους ψήφισες;

- Τον Τιποτόπουλο και τη Μηδενάκη.

- Γιατί;

- Α, ο Τιποτόπουλος είναι καλό παιδί. Φαίνεται στη μούρη του.

- Και η Μηδενάκη;

- Πρώτης τάξεως κοπελιά. Συμμαθήτρια της ξαδέλφης μου της Ρίτσας στο Γυμνάσιο.

- Ε, να τους ψηφίσω κι εγώ...

(Η ιδιοτέλεια)

- Ποιον να «σταυρώσουμε»;

- «Δαγκωτό» τον Διαπλεκόπουλο.

- Τι εννοείς «δαγκωτό»;

- Μονοσταυρία, καλέ...

- Είναι καλός;

- Φοβερός. Άμα βγει με πολλούς σταυρούς να δεις που θα τον εκάνουνε αντιδήμαρχο και θα έχουμε και «μέσον». Του μπάρμπα μου του Μανώλη του κάνει, χρόνια τώρα, όλα τα ρουσφέτια.

(Η... οικογένεια, αλλά και η γνώμη... των άλλων)

- Πες μου, μωρέ Παντελή, ποιους να ψηφίσω στο ψηφοδέλτιο του Ματαιοδοξάκη; Γιατί όποιους μου πεις εσύ θα ψηφίσω. Δεν έχω υποχρέωση σε κανέναν...

- Ε, τότε ψήφισε τον Ταδενόπουλο και τη Δεινάκη. Ανιψιός μου ο πρώτος, κόρη του μπατζανάκη μου η δεύτερη. Αν δεν στηρίξουμε την οικογένεια...

(Η... λύπηση)

- Ψήφισες;

- Ναι.

- Και από συμβούλους;

- Τον Δημοσιοσχετιστάκη.

- Μα, αυτός, αυτοδιοικητικά, δεν ξέρει να μοιράσει δυο βουγιών άχυρα.

- Το ξέρω, αλλά το λυπήθηκα, το «φτωχάκι». Είδα τις προάλλες και τη θεια του την Ευτέρπη και μου ζήτησε να το βοηθήσουμε το «καψερό», μπας και βγει και ησυχάσουνε.

(Τα... «σταυρωμένα»)

- Ποιους να «σταυρώσουμε» βρε Σήφη στο ψηφοδέλτιο του Υποσχεσιολογάκη;

- Άκου γυναίκα. Ό,τι μας πει ο Παραγοντάκης θα κάνουμε. Τον περιμένω από ώρα σε ώρα να μου φέρει «σταυρωμένα» τα ψηφοδέλτια. Όλα κι όλα. Ό,τι πει ο Παραγοντάκης, που τού 'χουμε υποχρέωση.

Τα παραπάνω δεν είναι τα μόνα... κριτήρια «σταύρωσης» υποψηφίων. Είναι, όμως χαρακτηριστικά μιας αντίληψης και μιας νοοτροπίας προβληματικής. Τουλάχιστον. Με δυσμενείς επιπτώσεις. Όχι για αυτούς που εκλέγονται. Αυτοί μια χαρά τα περνάνε. «Καβάλα στ' άλογο». Αλλά για αυτούς που τους εξέλεξαν. Οι οποίοι «μετά την απομάκρυνση από το ταμείο» -και αφού περάσει ένα εύλογο χρονικό διάστημα- αρχίζουν την κριτική και την γκρίνια. Και μιλούν για στασιμότητα, για υποανάπτυξη, για έλλειμμα φαντασίας και δημιουργικότητας και δεν ξέρω 'γω για τι άλλο. 

Ξεχνώντας, φυσικά, ότι την ώρα της κάλπης, την ώρα που οι ίδιοι είχαν τη δυνατότητα να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, σπατάλησαν την ευκαιρία (και αναφέρομαι αποκλειστικά και μόνο στη σταυροδοσία, καθώς το θέμα της επιλογής των επικεφαλής είναι... άλλου παπά ευαγγέλιο). Για μία ακόμη φορά. Επομένως, καλό είναι όταν αρχίζουμε την κριτική για τα όποια κακώς κείμενα στην Αυτοδιοίκηση, να κοιταζόμαστε πρώτα στον καθρέφτη του σπιτιού μας. Λίγη αυτοκριτική, «ενώπιος ενωπίω», δεν βλάπτει...

ΥΓ.: Υπάρχουν, βέβαια, και εκείνοι, οι οποίοι σκέφτονται την επόμενη ημέρα. Και λειτουργούν με αίσθημα ευθύνης. Σκέφτονται, δηλαδή, ότι πέραν από προτιμήσεις, λόγω κόμματος, συγγένειας, κουμπαριών και οτιδήποτε άλλου, θα πρέπει να εκλεγούν άνθρωποι, οι οποίοι και θέλουν και μπορούν. Όφελος για τον τόπο θα είναι η εκλογή τους. Και για όλους εμάς, που ζούμε και εργαζόμαστε σε αυτόν τον τόπο. «Ψιλά γράμματα» για πολλούς, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος. Δυστυχώς...

ΑΠΟΨΗ

Στις κάλπες...

Την Κυριακή ψηφίζουμε...
Δεν απέχουμε.
Συμμετέχουμε.
Μαζικά.
Καθοριστικά.
Κρίνουμε.
Συγκρίνουμε.
Επιλέγουμε.
Χωρίς ψευτοδιλήμματα.
Αγνοώντας τις όποιες πιέσεις.
Βάζοντας στο περιθώριο τις όποιες κομματικές νουθεσίες.
Μη λαμβάνοντας υπόψιν τις όποιες κοινωνικές «υποχρεώσεις».
Η υποχρέωση αυτή, άλλωστε, είναι σημαντικότερη.
Απέναντι στον τόπο που μας «φιλοξενεί».
Απέναντι στα παιδιά μας.
Αλλά και απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Επιλέγουμε.
Αυτοδιοικητικά.
Σε κάθε περιοχή, σε κάθε Δήμο.
Επιλέγουμε.
Τον καλύτερο υποψήφιο δήμαρχο, κατά τη γνώμη μας.
Ή, έστω, τον λιγότερο κακό. Πάλι κατά τη γνώμη μας.
Επιλέγουμε.
Τους καλύτερους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, κατά τη γνώμη μας.
Ή, έστω, τους λιγότερο κακούς. Πάλι κατά τη γνώμη μας.
Επιλέγουμε.
Με την κρυφή ελπίδα ότι κάτι μπορεί να αλλάξει.
Προς το καλύτερο.
Η ελπίδα, άλλωστε, πεθαίνει τελευταία.
Επιλέγουμε.
Εμείς.
Όχι άλλοι για εμάς.
Εμείς!
Επιλέγουμε...

Γιώργος Γεωργακάκης